Vitamines

2017/2 Spot light! 10 2017/2 Spot light! 11 D B12 zochte mensen, ondanks de blootstelling aan zonlicht. Het effect was het duidelijkst wan- neer vitaminetherapie en zonlicht (dat bevat net als lichttherapie UVB-licht, red.) werden gecombineerd. Bij 52 procent van de patiën- ten trad re-pigmentatie op, bij zes patiënten zelfs volledig’. Nuance Wie dit bericht op Wikipedia plaatste, is onbe- kend. Wel wordt verwezen naar een relatief oud en niet-vergelijkend Zweeds onderzoek uit 1997. “Door de niet-vergelijkende opzet van de studie kunnen de resultaten niet worden beoordeeld als wetenschappelijk waar. Bo- vendien is in Nederland een paar jaar ervoor veel intensiever en grootschaliger onderzoek verricht, dat een genuanceerder beeld geeft. Hierin is gekeken naar de blootstelling aan lichttherapie mèt vitaminegebruik en aan licht- therapie zònder vitaminegebruik. De conclusie: er bestaat geen verschil. Zolang niemand de vermelding op Wikipedia corrigeert, kan dit onderzoek uit Zweden onterecht rondzingen als ‘waar’.” Graag zet Lommerts de feiten op een rijtje. “Inderdaad zien we bij mensen met vitiligo soms een laag vitamine B12-gehalte. Maar alleen in zeldzame gevallen zoals bij patiën- ten met een pernicieuze anemie. Het is in dit geval de maag die het B12-tekort veroorzaakt: die maakt de stof niet meer aan die de dar- men de mogelijkheid moet bieden om B12 op te nemen. De vraag luidt om die reden: speelt die verlaagde B12 eigenlijk echt een rol bij het ontstaan van vitiligo? Wat tot de vervolgvraag leidt: wat is de rol van een laag vitamine B12-gehalte in de behandeling van vitiligo? Al dit soort vragen kunnen heel makkelijk door elkaar gaan lopen.” Het is volgens Lommerts realistischer als een huisarts op basis van relevante klachten advi- seert het B12-gehalte te laten onderzoeken. “Dus als de persoon in kwestie zich moe voelt, veel slaapt, zegt depressief te zijn. Als dan pernicieuze anemie wordt geconstateerd, ver- dwijnen die klachten door injecties met B12. Maar dit betekent niet dat daarmee de vitiligo minder wordt. Die boodschap kunnen we op basis van het huidige wetenschappelijk bewijs niet meegeven, dat ontbreekt simpelweg.” Vitamine D Een soortgelijke benadering speelt ook bij vitamine D. Hiervan is bekend dat een laag gehalte een gevolg kan zijn van vitiligo. “Maar erg onduidelijk is of de huidstoornis ook een rol speelt bij het ontstaan ervan. Van het tegenovergestelde is volgens de hui- dige literatuur geen sprake: een laag vitamine- D leidt niet tot vitiligo. Dit is geen bewezen uitlokkende factor.” Verwarring Waarom dan toch die verwarring op zoveel sites en in verschillende gespreksgroepen? Door een gebrek aan beschermend pigment is de huid van mensen met vitiligo erg gevoelig voor zonlicht. Het hierin aanwezige UVB-licht kan leiden tot een verbrande huid, DNA-scha- de en huidkanker, iets dat overigens geldt voor alle mensen. Tegelijkertijd hebben patiënten met vitiligo een bewezen verlaagd risico op huidkanker. “Het is de angst voor te veel zonlicht en verbranding waardoor sommige mensen met vitiligo ervoor kiezen om minder buiten te komen. Dat kan gevolgen hebben, want juist UVB-licht zet de huid aan om vitamine D aan te maken. Dit is een belangrijke vitamine voor botten en tanden. Ook beïnvloedt het de spierfunctie en zorgt de vitamine mede voor de groei en het herstel van het haar.” UVB-licht heeft overigens een gunstig effect op veel ziekten die met ontstekingen in de huid gepaard gaan, zoals psoriasis, eczeem en natuurlijk vitiligo. Hoeveel tijd nodig is voor de aanmaak van vitamine D, verschilt van persoon tot persoon. Hoe lichter de huid, des te sneller neemt die vitamine D op uit zonlicht. Lommerts: “Er zijn studies waarin een verlaagd vitamine D wordt gevonden in patiënten met vitiligo. Een verklaring zou kunnen zijn dat deze studies voornamelijk uit zonovergoten gebieden komen, zoals India. Mensen hebben daar een donkere huid, waardoor ze minder goed D aanmaken. Tel daarbij op dat vitiligo in landen als India een veel groter stigma heeft: er wordt daar nog wel eens gedacht dat het om lepra gaat. Mensen met vitiligo zijn om die reden extra geneigd om vooral binnen te blijven. Mogelijk speelt ook een verlaagd vita- mine D een rol bij bij het ontstaan van vitiligo, maar dit is tot op heden niet aangetoond.” Adviseert de SNIP mensen met vitiligo eigen- lijk om standaard hun B12- en D-waarden te screenen, wetende dat soms te lage waarden worden geconstateerd? “Zeker niet”, zegt Lom- merts. “Er moet sprake zijn van de al genoem- de relevante klachten, met een vermoeden op een tekort aan één of beide vitamines. Andersom, het feit dat iemand vitiligo heeft, is geen reden om erop te checken. Er is immers geen duidelijke relatie gevonden tussen viti- ligo en verlaagde vitamine-waarden. Natuur- lijk, bij een enkeling zou je toevallig een tekort kunnen vinden, maar bij veel patiënten ook niet. Wat heb je dan aan zo’n onnodige scree- ning, die niet bewezen kosteneffectief is?” Alleen zinvolle metingen En als mensen om andere redenen toch al bloed laten prikken? “Ook dan niet. De relatie tussen verlaagde vitamine-waarden en vitiligo blijft wat ons betreft onopgehelderd en lijkt zwak. Met daarbij de aanvullende vraag: wat schiet je hiermee op? Om die reden zullen we ook en passant een B12- of D-meting doen niet aanraden. Wij adviseren alleen bewezen zinvolle screeningen, zoals bloedonderzoek naar schildklierstoornissen.” Wel neemt Lommerts de mogelijke ongerust- heid van mensen meer dan serieus. “Pro-actief en zonder aanleiding kaarten we in gesprek- ken een eventueel tekort aan vitamines niet aan. Maar andersom nemen we uiteraard alle tijd om de vragen van mensen te beantwoor- den en hun onzekerheden weg te nemen. Een laag vitaminegehalte leidt volgens de huidige onderzoeken niet tot vitiligo.” Vervolg van pagina 9. In 2014 voltooide Annelies Lommerts (27) haar opleiding Geneeskunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Daarna werd ze aangenomen als arts-onderzoeker bij de SNIP in het AMC. Haar promotietraject: de diagnostiek en behandeling van vitiligo. In het AMC ook startte zij medio 2016 haar opleiding tot dermatoloog. Lommerts maakt deel uit van de internationale werkgroep Vitiligo Scoring Working Group en van de werkgroep Richtlijn vitiligo van de Nederlandse Vereniging voor Derma- tologie en Venereologie. WIE IS ANNELIES LOMMERTS? Vitamines Een laag vitamine- gehalte leidt niet tot vitiligo Een preventieve B12- of D-screening zal de SNIP niet adviseren