Pernicieuze anemie

9 Spot light! 8 Spot light! Het is een fabel dat een B12-tekort alleen ontstaat door gebrekkige voeding. Auwerda noemt pernici- euze anemie om die reden liever anders, namelijk: “een B12-tekort gebaseerd op klachten (ook wel symptomatisch genoemd), door welke oorzaak dan ook. Mét of zónder bloedarmoede.” Waarom de aanvulling ‘mét of zónder bloedarmoede’? “Slechts 5 procent van deze patiënten blijkt ook bloedarmoede te hebben. Dit betekent dat bijna iedereen met een symptomatisch B12-tekort (geba- seerd op klachten dus) geen bloedarmoede heeft. De al eerdergenoemde NHG-richtlijn spreekt van een B12-tekort als de B12 ónder de gehanteerde waarde van 150 pmol/L komt en de rode bloedcel- len vergroot zijn. Tussen 150 en 250 pmol/L is het een grijs gebied. De hoogte van de waarden moeten altijd worden bekeken in samenhang met de klachten.” Auwerda ziet daarom ook al klachten bij mensen met waarden van 200 tot 300 pmol/L. Met welke klachten denkt u aan pernicieuze anemie? “Bij neurologische klachten zoals tintelingen in han- den of voeten, geheugenproblemen, niet op woor- den kunnen komen, ergens onverwachts tegenaan lopen of vallen. De tweede categorie patiënten heeft psychische klachten zoals een burn-out, stem- mingswisselingen, gedragsveranderingen of ze zijn verward. Tot slot zie ik ook patiënten met klachten als spierverlies, vermoeidheid, duizeligheid, haar- uitval, darmklachten, kortademigheid, hartklop- pingen, gewrichtsklachten en huidproblemen zoals psoriasis of chronisch eczeem.” Hoe ontstaat een vitamine B12-tekort? “Je kunt een B12-tekort zien als een auto die niet zuinig rijdt en bij de pomp te weinig tankt. Op een gegeven moment komt die auto in de problemen. Diagnostiek en behandeling staat nog in de kin- derschoenen. We kunnen de klachten nog niet goed verklaren omdat deze erg divers zijn en niet iedereen vertoont hetzelfde klachtenpatroon. Dus we weten ook niet hoe we precies kunnen behan- delen. Wat we zien: B12-injecties zijn e ! ectiever en geven patiënten hun kwaliteit van leven weer terug, & VITILIGO PERNICIEUZE ANEMIE Jarenlange zoektocht b ij onverklaarbare klachten Vraag je je al jarenlang af waarom je zo vermoeid bent, emotioneel of misschien wel een beetje depressief? Waarom je soms niet op woorden kunt komen of je je niet kunt concentreren? Waarom je tintelingen in je handen hebt of je het gevoel hebt dat het koud is? Symptomen als deze kunnen duiden op pernicieuze anemie, ook wel vitamine B12-tekort genoemd. Deze vorm van bloedarmoede is net als non-segmentale vitiligo een auto-immuunziekte. De Groningse Margriet Ynema kan er uit eigen ervaring over meepraten. TEKST: MARLOES ZUIDGEEST FOTO: JAN BUTEIJN, SHUTTERSTOCK P atiënten met dit soort vage klachten ziet Hajo Auwerda geregeld. Hij is internist-hemato- loog. Behandelde hij vroeger patiënten met lymfklierkanker, leukemie en stollingsproble- matiek, inmiddels runt hij twee B12-klinieken. Eén in Amsterdam en één in Barendrecht. Hoe bent u met pernicieuze anemie in aanraking gekomen? “In 2007 behandelde ik een jonge dame met vage klach- ten waar ik geen verklaring voor vond. De NHG-richtlijn – dit is de richtlijn waarnaar een huisarts zou kunnen handelen – gaf aan dat haar bloedwaarden niet ver- ontrustend waren voor bloedarmoede of een vitamine B12-tekort. Omdat ze vage klachten bleef houden, ben ik haar met vitamine B12-injecties gaan behandelen. Hierdoor kon ze weer als vanouds invulling geven aan de dagelijkse activiteiten. Volgens de NHG-richtlijn mag dat injecteren maar vijf weken. Helaas keerden haar klach- ten erna weer terug. Weer volgden injecties, waardoor haar klachten opnieuw verdwenen. Dit triggerde mij om mij meer in B12-tekort te gaan verdiepen.” In de tien jaren die volgden behandelde Auwerda patiënten binnen het ziekenhuis. Vanwege de enorme toeloop liep de wachttijd voor zijn spreekuur op tot twee jaar. Dit vond hij onacceptabel, wat ertoe leidde dat hij in 2017 zijn eigen kliniek oprichtte. Patiënten komen niet alleen uit heel het land, maar ook uit heel de wereld om gehoord en behandeld te worden. Auwerda: “Sommige mensen met B12-tekort zijn door- verwezen naar een psycholoog of psychiater. Omdat ‘het tussen de oren zou zitten’ of dat het ‘de overgang’ is. Maar geen van deze behandelaren konden deze mensen helpen. Door dit onnodige leed en door te laat een behandeling op te starten, ontstaat blijvende schade aan het lichaam wat klachten verergert. Daarom is bekend- heid geven aan een vitamine B12-tekort essentieel. Daar zet ik mij graag voor in.” Wat is B12 eigenlijk en waarom heb je het nodig? “B12 is een vitamine dat wordt gemaakt door micro- organismen. Het zit in vlees, vis, eieren en zuivel. Men- sen die deze dierlijke producten niet eten, bijvoorbeeld vegetariërs en vooral veganisten, lopen het risico op een vitamine B12-tekort. Vitamine B12 is essentieel voor al- lerlei systemen in het lichaam, onder andere voor de ge- zondheid van het zenuwstelsel, het immuunsysteem, het hart- en vaatstelsel en het maag-darmstelsel. Is er in het lichaam niet voldoende vitamine B12 aanwezig, omdat het niet goed wordt opgenomen of omdat er te weinig binnenkomt, dan gaan deze systemen minder goed wer- ken, met allerlei problemen en klachten tot gevolg. Vier verschillende oorzaken kunnen een vitamine B12-tekort veroorzaken. De eerste is een verminderde inname: er zitten geen of te weinig dierlijke producten in de voeding. Denk hierbij aan veganisten, mensen die geen vlees eten. De tweede is een gestoorde opname, waardoor het lichaam geen B12 opneemt, ook wel auto-immuun gastritis genoemd. Oorzaak nummer drie is een aangeboren stoornis in de stofwisseling. En de vierde oorzaak is divers: zoals het slikken van bepaalde medicijnen. Een te laat gestarte behandeling kan leiden tot bl ij vende schade aan het lichaam ! Bij een auto-immuun- ziekte werkt je afweer (het immuunsysteem) niet zoals het hoort. Dat valt dan niet alleen ziektever- wekkers aan, maar ook gezonde delen van je lichaam. In totaal bestaan er ongeveer tachtig soorten, waaronder non-segmentale vitiligo. Van mensen met die vorm van vitiligo is bekend dat zij met name ook te maken kunnen krijgen met bij- voorbeeld een schildklieraandoening, diabetes mellitus (type 1), reumatoïde artritis, gluten- allergie (coeliakie), een gebrek aan vitamine B12 en/of lichen sclero- sus of lichen planus. Internist-hematoloog Hajo Auwerda

RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=