8 Spot light! 9 Spot light! TEKST: MARLOES ZUIDGEEST &VITILIGO ECZEEM Bij een auto-immuunziekte werkt je immuunsysteem (ook afweersysteem genoemd) niet zoals het hoort. Dat valt dan niet alleen ziekteverwekkers aan, maar ook gezonde delen van je lichaam. In totaal bestaan er ongeveer tachtig soorten auto-immuunaandoeningen, waaronder non-segmentale vitiligo. Van mensen met die vorm van vitiligo is bekend dat zij met name ook te maken kunnen krijgen met bijvoorbeeld een schildklieraandoening, diabetes mellitus (type 1), reumatoïde artritis, glutenallergie (coeliakie), alopecia areata, pernicieuze anemie, lichen sclerosus en/of lichen planus. Constitutioneel eczeem heeft een duidelijke relatie met andere ‘atopische aandoeningen’ zoals astma, hooikoorts en voedselallergieën. Atopie betekent: de aanleg hebben om allergisch of buitengewoon overgevoelig te reageren op normale, niet levensbedreigende stoffen of omstandigheden. Deze aanleg wordt erfelijk overgedragen en kan al snel na de geboorte tot uiting komen. Daarnaast is er een relatie met onder andere de ziekte van Crohn, alopecia areata en vitiligo. Dat wil zeggen: je hebt meer kans op deze aandoeningen als je eczeem hebt. De combinatie vitiligo en constitutioneel eczeem ziet Gerbens niet vaak. Overlappende aangrijpingsmechanismen Louise Gerbens is dermatoloog in het Huid Medisch Centrum en Amsterdam UMC. Ze ontmoet daar mensen met verschillende huidaandoeningen, waaronder constitutioneel eczeem. Hoewel niet veel mensen met vitiligo óók dit hebben, ziet ze tussen beide aandoeningen wel overlappende aangrijpingspunten. Constitutioneel eczeem, ook wel atopisch eczeem genoemd, valt officieel niet onder auto-immuun- aandoeningen zoals non-segmentale vitiligo (zie kader). Wel is het een - niet besmettelijke - ontstekingsziekte van de huid. Dit komt omdat er, naast een verkeerd afgesteld afweersysteem, ook sprake is van een verstoorde huidbarrière. Louise Gerbens: “Het is een complexe aandoening, nog steeds wordt onderzoek gedaan naar het ontstaan ervan. Bekend is dat de ziekte niet te genezen is, wel kan de ontsteking in de huid worden onderdrukt. Net als bij vitiligo is er een genetische invloed, maar ook de omgeving speelt een belangrijke rol.” Door de jeuk krabben patiënten met constitutioneel eczeem aan de huid. Hierdoor ontstaan defecten, waarna onder andere bacteriën door de huid kunnen dringen. Die zorgen voor een verandering van de samenstelling van organismen op de huid (dit wordt microbioom genoemd). Dit proces verergert vervolgens de ontstekingsreactie met meer jeuk, pijn, roodheid, bultjes en vocht. Constitutioneel eczeem is niet alleen vervelend voor de patiënt zelf, maar ook voor de mensen om hem of haar heen. “Je kunt er slechter door gaan slapen, waardoor concentratieverlies overdag mogelijk is. Dit kan vervolgens leiden tot problemen met het werk, op school of thuis”, zegt Gerbens. “Ook kun je er mentale problemen door ontwikkelen. De ziekte kenmerkt zich door een hoge ziektelast. Dit betekent dat patiënten heel erg last kunnen hebben van hun eczeem. Dit komt met name door de enorme jeuk die ze ervaren. Soms ben je heel de dag bezig met huidverzorging.” Constitutioneel eczeem komt steeds vaker voor, met name in de westerse wereld. Mogelijk komt dit doordat mensen steeds hygiënischer zijn gaan leven. “Verder weten we dat deze aandoening de hoogste ziektelast heeft van alle huidziekten.” De ziekte komt in allerlei soorten en maten van ernst voor. Er bestaan waarschijnlijk verschillende subtypen van constitutioneel eczeem (in jargon: genotypes en fenotypes), maar hier is nog onduidelijkheid over. Om die reden lopen er op dit gebied verschillende (inter)nationale studies. Gerbens vertelt dat nog niet bekend is waarom de ene patiënt wel reageert op een behandeling en de andere niet. “Daarom is registratie van alle verzamelde informatie zo belangrijk. Als iedereen op dezelfde manier de ernst en behandeling meet, dan kunnen we kennis ontwikkelen.” Hiervoor bestaan twee nationale registers (TREAT NL en BioDay) om voor de lange termijn de veiligheid en effectiviteit te onderzoeken van lichttherapie en systemische therapie bij constitutioneel eczeem (zie treatregister.nl). “Hopelijk geven we uiteindelijk iedere patiënt zorg op maat. Dan kunnen we 10 tot 20 procent van alle kinderen en 2 tot 10 procent van de volwassen patiënten helpen die constitutioneel eczeem hebben.” Stappenplan Het stappenplan om constitutioneel eczeem te behandelen is heel duidelijk, zegt Gerbens. “Het is beschreven in Europese en Nederlandse richtlijnen. De aanpak lijkt een beetje op die van vitiligo.” Stap 1 Lokale behandeling via (hormoon)zalven. Artsen schrijven eerst lokale therapie voor. “Denk aan basiszalven en medicinale zalven. Laatstgenoemde zijn hormoonzalven ofwel corticosteroïden. Ook kunnen ze terugvallen op calcineurineremmers (* zie pagina 10) zoals pimecrolimus en tacrolimus (merknamen Protopic en Elidel) en op teerzalven. Heel belangrijk hierbij is om mensen te onderwijzen in hun huidaandoening. En om ze te informeren hoe te smeren, hoe vaak te smeren en hoeveel te smeren.” De huid van deze patiëntengroep is droog. Douche maximaal één keer per dag: niet te lang en niet te heet. Anders vererger je de droogte van de huid, wat Sommige medicijnen worden zowel bij eczeem als bij vitiligo gebruikt k Jeuk en pijn kunnen patiënten de hele dag bezighouden
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=