FOTO'S: DION (EIGEN ARCHIEF), PATRICK, MARCEL EN ALBERT (AMSTERDAM UMC) Verschillende reacties op uv-licht? Het zijn opvallend verschillende ervaringen die te lezen zijn op de besloten Facebookpagina van Vitiligo.nl. ‘Lang leve de zon!’, schreef iemand een keer in mei. ‘Vergeleken met een maand geleden verschijnen er opeens overal stippen in mijn witte vlekken, terwijl mijn vitiligo mega-actief is … Hoe kan dát ineens?’ Een ander heeft een tegenovergestelde ervaring: ‘Ik lag altijd veel in de zon. Mijn vitiligo leek stabiel en geleidelijk aan gingen er witte plekken weg of er verschenen bruine puntjes. Maar nu: sinds het eerste zonnetje zie ik overal nieuwe witte plekken ontstaan. Ik durf niet meer in de zon te komen.’ Zo gaat het door. Een derde gaat vaak zonnen, smeert zich intensief in en verbrandt niet. Een vierde daarentegen zegt zelfs onder een parasol in de schaduw al te verbranden. Nu de zon langzaamaan krachtiger wordt, laten veel mensen met vitiligo horen hoe verschillend hun huid hierop reageert. Waar ultraviolet-licht bij de één zorgt voor (enige) repigmentatie, daar ziet een ander de huid snel verbranden of zelfs de vitiligo toenemen. Albert Wolkerstorfer legt uit hoe dat kan. Verschillende meningen “Waarom de vitiligo verergert of waarom er juist repigmentatie plaatsvindt, daarover horen we ook in de spreekkamer verschillende ervaringen. Mensen leggen dan een directe link met een (vermeende) uitlokkende factor, maar heel eerlijk gezegd: die is bij vitiligo niet altijd te geven”, zegt Albert Wolkerstorfer. “Ik denk dat de activiteit van de vitiligo en de schommelingen ervan in de tijd belangrijke factoren zijn om de verschillende respons op de zon te verklaren.” Hij vervolgt: “Bij vitiligo zie je het ontstane verschil soms pas weken of maanden later. Nogal eens hoor je mensen in het vroege voorjaar zeggen dat hun vitiligo is verergerd. De omliggende huid heeft dan weer kleur gekregen en dat vergroot de zichtbaarheid van de witte huid.” VITILIGO.NL GEEFT ANTWOORD Marcel Bekkenk (53) en Albert Wolkerstorfer (59) zijn medisch adviseurs van Vitiligo.nl. Marcel is hoogleraar Dermatologie en geeft in het Amsterdam UMC leiding aan de afdeling Dermatologie waar de Sectie Nederlands Instituut voor Pigmentstoornissen (SNIP) onderdeel van is. Albert is er staflid. Patrick Kemperman (50) is dermatoloog met onder andere psychodermatologie als aandachtsgebied. Hij werkt in het Amsterdam UMC en in het Dijklander Ziekenhuis in Purmerend. Dion Timmer (38) is eigenaar van SKINSO Paramedisch Centrum voor Huidtherapie en mede-eigenaar van EOS Huidlaserkliniek West. Beide centra zijn zowel in de Langeland Huidkliniek in Zoetermeer als in het HMC Westeinde in Den Haag gevestigd. Maar, zeker bij mensen met een lichtere huid is eigenlijk de vraag: was dat verergeren wellicht al in de winter begonnen? Alleen nam je het toen niet goed waar? “Ik wil ermee aangeven dat de werkelijke trigger bij vitiligo niet zo goed is aan te geven. Huidschade, operaties, ernstige ziekten, zwangerschap; het zijn mógelijke oorzaken. Ook kaarten mensen stress aan, maar in verschillende wetenschappelijke studies hebben onderzoekers dat nooit echt duidelijk kunnen aantonen.” Diverse overwegingen Terug naar uv-licht als trigger, daarnaar – en daarmee ook naar lichttherapie – zijn wel wetenschappelijke studies gedaan. “Voordat ik mogelijk met een uv-lichtbehandeling start, neem ik eerst diverse overwegingen met de patiënt door. Ik wil weten hoe uitgebreid de vitiligo is en waar en in welke mate dit over het lichaam is verspreid. En in welke fase zit je nu: is de vitiligo de laatste maanden rustig of juist erg actief?” Verder is van belang: • hoe licht of donker is je huid? • hoe oud ben je? (Per tien jaar neemt het aantal pigmentcellen namelijk af met ongeveer met 10 procent). • bevatten de haren in de witte plekken nog wel pigment? (Als dat niet zo is, dan werkt lichttherapie vaak niet meer goed). • betreft het vitiligo in bijvoorbeeld het gezicht of op de handen? (Het gezicht reageert op lichttherapie vrij goed, de handen nauwelijks) • waren er eerdere uv-behandelingen? • hoelang duurden die behandelingen bij elkaar opgeteld? Hoelang was dit geleden? Hoe reageerde je daar destijds op? Wolkerstorfer: “Samengevat zie je dat mensen wisselend op uv-licht reageren.” Verbranding Dan is er nog de factor verbranding. Waarom verbrandt de één sneller in de witte plekken dan de ander? Het pigment kan niet de oorzaak zijn. Wolkerstorfer: “Bij mensen met een lichter huidtype of met een onderliggende aandoening (zoals een zonneallergie) zie je eerder verbranding ontstaan. Het is net als bij de inname van medicijnen: ook dan kan een middel niet of niet goed aanslaan, of hebben mensen last van bijwerkingen.” Zo gaat dat ook met uv-licht. “We kunnen van tevoren niet met zekerheid zeggen hoe iemand op lichttherapie gaat reageren. Voorzichtig proberen we dit uit. Zie je dat iemand zeer snel verbrandt, dan wordt het schema aangepast of stoppen we ermee. Zo’n opbouwend schema is overigens niet zozeer bedoeld om te kijken hoe iemand reageert, maar om de huid langzaam te laten wennen aan de blootstelling aan uv-licht. Om die reden beginnen we met een lage dosis.” Vergelijk het met zonlicht in het vroege voorjaar. Krijg je na de winter meteen veel zonlicht op je nog verminderd gepigmenteerde huid, dan zal die snel verbranden. “Maar krijg je diezelfde zonkracht in juli op je huid, die dan al een maand of drie zonlicht is gewend, dan gebeurt er niets. De huid went dus aan zonlicht. Dat is de reden om de blootstelling aan uv-licht langzaam op te bouwen.” Donkere versus lichte huid Ook hier is enige nuancering nodig. Waar je zou verwachten dat de witte, pigmentloze huid bij ieder mens hetzelfde reageert op uv-licht, daar blijkt in de praktijk dat de ene vitiligohuid de andere niet is. “Uit Amsterdams onderzoek weten we inmiddels dat de witte plekken bij een donker huidtype minder snel verbranden dan de net zo witte plekken bij een lichter huidtype.” Blijkbaar spelen meer factoren dan pigment alleen hierbij een rol en zijn mensen met een donker huidtype beter beschermd tegen uv-licht. Wolkerstorfer: “Hoe dat kan? Een veronderstelling is dat mensen met een donker huidtype meer antioxidanten in de huid hebben.” Hij legt dit uit: “Onder invloed van uv-licht komen er in het lichaam bepaalde stofjes vrij die makkelijk een verbinding aangaan met eiwitten. Hierdoor vinden er veranderingen plaats in het genetisch materiaal of kan de huid beschadigen. Er ontstaat dan ook een ontsteking, die we voelen en zien in de vorm van een roodverbrande, pijnlijke huid. Het vervellen erna betekent dat de beschadigde huidcellen versneld worden afgestoten, als een soort beschermingsmechanisme.” Het lijkt erop dat onder andere de hoeveelheid antioxidanten in de huid bepaalt hoe goed die omgaat met uv-licht en in welke mate dit beschadiging kan voorkomen. “Daar is wel wat bewijs voor gevonden. Omdat donkere mensen er meer van hebben, zou dat kunnen verklaren waarom zij op de witte plekken minder verbranden. En zelfs bij mensen met een gelijk huidtype zien we dat ze verschillende hoeveelheden antioxidanten hebben in de huid. Dat zou ook bij hen de verschillende reacties op uv-licht kunnen verklaren. Hiernaar én naar andere beïnvloedende factoren is nog aanvullend onderzoek nodig.” 9Spot light! 8 Spot light!
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=