Spotlight 02-2021

9 Spot light! 8 Spot light! “Om die reden vraag ik vaste patiënten wel eens een ‘velfie’ te maken en deze te mailen. Dat kan veel vrouwen al geruststellen, bovendien bespaart dit ze veel reistijd.” Schimmelinfectie Wil je weten of je nou lichen sclerosus of vitiligo hebt, dan wil Ter Harmsel vooral weten of er sprake is van jeuk en of de witte huid van structuur veran- dert. En omdat LS met name in en rondom de vulva voorkomt, is het belangrijk op die plekken alert te zijn op deze ziekte.” Tot zijn verontwaardiging hoort hij zelfs dat er nog altijd artsen zijn die haast automatisch aan een schimmelinfectie denken als ze vrouwen horen praten over jeuk aan hun vulva. “Ten onrechte! Zelfs vrouwen van in de 90 worden soms nog met medi- catie hiertegen behandeld.” Het is heel belangrijk te weten dat alleen vrouwen in de vruchtbare leeftijd een vaginale schimmelinfectie kunnen krijgen. “Uitzondering hierop zijn vrouwen met diabetes mellitus, dus diabetes type 1, en vrou- wen die hormonen gebruiken. Zij kunnen ook in de overgang nog een schimmelinfectie krijgen.” Om tot de juiste diagnose te komen moeten artsen eerst gestructureerd het aangedane gebied aan- dachtig bekijken, goed doorvragen en de verschil- lende mogelijkheden onderzoeken. “Maar zowel huisartsen als dermatologen hebben vaak weinig tijd. Ook zijn er artsen die het lastig vinden om het gebied rondom de geslachtdelen te onderzoeken. Toch is dit nodig.” & VITILIGO LICHEN SCLEROSUS Bij een auto-immuun- ziekte werkt je afweer (het immuunsysteem) niet zoals het hoort. Dat valt dan niet alleen ziektever- wekkers aan, maar ook gezonde delen van je lichaam. In totaal bestaan er ongeveer tachtig soorten, waaronder non-segmentale vitiligo (zie ook pagina 18). Van mensen met die vorm van vitiligo is bekend dat zij met name ook te maken kunnen krijgen met bijvoorbeeld een schild- klieraandoening, diabetes mellitus (type 1), reumatoïde artritis, glutenallergie (coe- liakie), gebrek aan vitamine B12 en/of lichen sclerosus. De juiste diagnose wordt vaak gemist Net als non-segmentale vitiligo is lichen sclerosus een auto-immuunziekte waarbij de huid wit wordt. Kenmerkend is vooral de bijbehorende jeuk en de vormverandering van de huid. Omdat klachten vooral voorkomen in het genitale gebied, vermoeden artsen vaak een schimmelinfectie. En dat is lang niet altijd het geval, hoort bestuurslid Caroline Piet wanneer zij haar gynaecoloog hierover spreekt. FOTO’S: ROOSEVELT KLINIEK (BRAM TER HARMSEL), ROB BEURSE EN EDWIN WEERS (CAROLINE PIET) ILLUSTRATIES: ELLEN SWANBORN (STICHTING LICHEN SCLEROSUS) W at is het verschil en wat zijn de overeen- komsten tussen vitiligo en lichen scle- rosus (LS)? Dat is de vraag waarmee ik op bezoek ga bij Bram ter Harmsel, mijn gynaecoloog in en oprichter van de Roosevelt Kliniek in Leiden. Dit is een vulvapoli waar gynaecologen en dermatologen nauw samenwerken. In ziekenhuizen vond je deze specialisten in het verle- den vaak op eenzelfde poli”, vertelt Ter Harmsel. “Maar tegenwoordig komt dit minder vaak voor, terwijl er belangrijke raakvlakken zijn. Beide aandoeningen zijn een auto-immuunziekte, waarbij lichen sclerosus vooral de huid in het genitale gebied aantast. Bij vrouwen in de omgeving van de vagina, bij mannen op de penis. Ook kinderen kunnen deze aandoening hebben.” Lichen sclerosus is een goedaardige, niet besmettelijke aandoening die voorkomt bij 2 procent van de bevolking. “Ik woon in een stad met 100.000 inwoners, daar lopen dus 2000 mensen rond die het hebben. Maar velen van hen weten dit niet. Dat komt onder andere door het ge- bied waar het voorkomt. Vrouwen zien niet automatisch hun geslachtsdeel, zoals mannen hun penis wel zien tijdens het plassen.” Spiegel Het is niet een gewoonte om daar af en toe even met een spiegel te kijken. “Dan zie je een witte, parelmoerach- tige verkleuring van de binnenste schaamlippen. Dat is, naast jeuk, een van de belangrijke kenmerken van lichen sclerosus, al komt deze aandoening in zeldzame gevallen ook elders op de huid voor.” Ook bij vitiligo is er sprake van witte plekken op de huid, maar dan als gevolg van depigmentatie. In beide geval- len kan er huid wit worden in de schaamstreek, maar bij vitiligo worden er vaak veel meer plekken op het lichaam wit. Een combinatie van beide auto-immuunaandoenin- gen is niet ongebruikelijk. Bij heel jonge kinderen is het wel vaker LS dan vitiligo. Al groeien zij er niet overheen, de aandoening kan zich wel langere tijd rustig houden.” Op zijn spreekuur ziet Bram dagelijks acht tot tien vrou- wen met lichen sclerosus. Ze komen uit heel Nederland. Bagatelliseer bij een arts je klachten niet, vertel goed wat er aan de hand is k Bij vrouwen komt LS voor in de omgeving van de vagina, bij mannen op de penis