Spotlight 04-2021

8 Spot light! 9 Spot light! 1 nog ongeneeslijk, je zou eraan overlijden. Maar sinds 1921 is de ziekte behandelbaar, toen werd ontdekt hoe insuline kon worden gemaakt uit de eilandjes van Langerhans. De uitslag betekent wel dat mensen die deze diagnose krijgen, dezelfde dag starten met het injecteren van insuline. Onderhuidse sensoren De impact van diabetes type 1 is enorm op het leven van de patiënt. “Maar we zitten midden in een revolutie van de behandeling. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw bestaan er apparaatjes waarmee een patiënt zélf de glucosewaarde in het bloed kan meten, na – en dat doen ze dan meerdere keren per dag – een prik in de vinger. Afhankelijk van deze waarden kan hij of zij zelf de toe te passen insuline- dosering variëren en dit afstemmen op de in te ne- men voeding en op zijn of haar lichaamsbeweging.” Wol # enbuttel vervolgt: “Anno 2021 bestaan er sen- soren die continu de glucose meten in het onder- huidse weefsel. Hierdoor weet je op ieder moment van de dag wat de glucosewaarde is. Is deze aan het stijgen of dalen? Tegenwoordig dienen steeds meer mensen de insuline toe via een pompje dat op het li- chaam wordt gedragen. Dat dient non stop snelwer- kende insuline toe. Juist die communicatie tussen sensor en pomp maakt dat de glucosewaarden nog beter worden geregeld.” Voordeel van de sensor is verder dat mensen zich niet meer hoeven te prik- ken en geen ongevoelige vingers meer krijgen. Ook de insuline hoeft niet meer apart geïnjecteerd te worden. Heeft iemand dit type diabetes, dan gaat hij of zij eens in de drie tot zes maanden ter controle naar de internist of diabetesverpleegkundige. Tijdens die ontmoeting hoort deze vooral graag hoe de patiënt zich redt met het zelf-managen van de diabetes, de voeding en beweging. Afhankelijk van de resultaten van bloedonderzoek, gewicht en bloeddruk wordt de behandeling zonodig aangepast. Vitiligo Wol # enbuttel weet niet hoeveel mensen met dia- betes type 1 ook vitiligo hebben “Sommige studies noemen 3 tot 4 procent. Vitiligo en dit type diabetes behoren tot een groep vaker voorkomende auto- & VITILIGO DIABETES TYPE 1 T ij dig en goed behandelen is cruciaal Vaak plassen, veel dorst hebben en in korte tijd afvallen. Het zijn enkele kenmerkende klachten die zijn te linken met diabetes type 1. Naar schatting heeft zo’n 3 tot 4 procent van de mensen met deze auto-immuunziekte ook vitiligo, vertelt hoogleraar Bruce Wolffenbuttel . “De aandoening is nog niet te voorkomen: je krijgt het, of niet.” TEKST: MARLOES ZUIDGEEST FOTO: PANDER & PANDER B ruce Wol # enbuttel is internist-endocrinoloog en hoogleraar Endocrinologie en Stofwis- selingsziekten. In het Universitair Medisch Centrum Groningen ziet hij geregeld mensen met een auto-immuunziekte (zie de gekleurde cirkel hiernaast). “Dit type aandoeningen loopt als een rode draad door mijn loopbaan”, zegt hij. “Mensen hebben aanleg voor het krijgen ervan. Vervol- gens is er een externe factor nodig is om deze later in het leven mogelijk te triggeren. Dit kan bijvoorbeeld een virus zijn, een infectie, stress of iets anders wat daarop lijkt.” Over deze triggers is nog niet heel veel bekend. “Na zo’n trigger richt het afweersysteem zich op eigen lichaams- cellen. Bij vitiligo vernietigt het lichaam de pigment producerende huidcellen, melanocyten geheten.” Eilandjes van Langerhans Bij diabetes type 1 draait het om de bètacellen, die zich bevinden in de zogenoemde eilandjes van Langerhans van de alvleesklier. Dit zijn van bovenaf gezien een soort ‘eilandjes’ van speciaal hormonaal weefsel in de alvlees- klier. Bij mensen die diabetes type 1 krijgen, zijn al in de fase vóór de klachten ontstaan bepaalde antisto # en aantoonbaar die zijn gericht tegen deze bèta-cellen. De bèta-cellen in de alvleesklier produceren insuline, een hormoon dat de glucose in het bloed in balans houdt. Maar omdat de bèta-cellen in de ‘eilandjes’ ver- nietigd worden, maken ze bijna geen insuline meer aan. Het gevolg is dat de glucosewaarde in het bloed stijgt. Mensen met diabetes type 1 (zie ook kader 'Verschil tussen type 1 en 2, op pagina 10) ervaren hierdoor ! inke klachten. Deze vorm van suikerziekte komt in ons land bij onge- veer 100.000 mensen voor. De helft van hen krijgt de aandoening vóór het 18 $ levensjaar, de andere helft erna. Diabetes type 1 heeft niets te maken met overgewicht of met te weinig bewegen. Het begint in de regel vrij plotseling, als gevolg van zo’n hierboven al aangekaarte trigger. Net als bij vitiligo, dat komt voor bij circa 240.000 mensen. Klachten Als iemand vertelt over klachten als veel plassen, dorst hebben en gewichtsafname in korte tijd, herkent de huisarts dat als diabetes type 1. Wol # enbuttel: “Gelukkig kunnen we via een simpel prikje in de vinger al vaststel- len of iemand diabetes heeft. Langs die weg meten we razendsnel de glucosespiegel in het bloed. Binnen tien seconden weet iemand hoe hoog de bloedglucose-waar- de is en of er sprake is van diabetes.” De uitslag en diagnose hebben een heel grote impact op het dagelijkse leven (zie ook het verhaal van Stephanie op pagina 11). Je krijgt per direct de rest van je leven een dieet. Voortaan is het belangrijk om de inname van kool- hydraten te spreiden over de dag. En ook het verbruik van de koolhydraten zelf – bijvoorbeeld door lichame- lijke inspanning en sporten – is van belang. Samen gaat dit bepalen hoeveel insuline iemand per keer moet toedienen om de glucose waarde stabiel te houden. Tot honderd jaar geleden was de diagnose diabetes type Tot 100 jaar geleden zou je aan deze ziekte overl ij den ! Bij een auto-immuun- ziekte werkt je afweer (het immuunsysteem) niet zoals het hoort. Dat valt dan niet alleen ziektever- wekkers aan, maar ook gezonde delen van je lichaam. In totaal bestaan er ongeveer tachtig soorten, waaronder non-segmentale vitiligo. Van mensen met die vorm van vitiligo is bekend dat zij met name ook te maken kunnen krijgen met bij- voorbeeld een schildklieraandoening, diabetes mellitus (type 1), reumatoïde artritis, gluten- allergie (coeliakie), een gebrek aan vitamine B12 en/of lichen sclero- sus of lichen planus. Bruce Wolffenbuttel is internist-endocrinoloog en hoogleraar Endocrinologie en Stofwisselingsziekte