Spot light! 9 mogelijk nóg een aanwezige auto- immuunaandoening, nadat eerder al een eerste is gediagnostiseerd. De Wit: “Maar dit geldt ook voor patiënten zelf. Als jij wéét dat je er een hebt, of in het verleden had: deel die informatie. Daarin heb je als patiënt ook een eigen verantwoordelijkheid. Dit kan de gezamenlijke zoektocht naar een verklaring van andere klachten vergemakkelijken.” Anderzijds moet worden vermeden om mensen onnodig ongerust te maken. “De kans is namelijk niet extreem groot dat iemand überhaupt een auto-immuunaandoening heeft. Laat staan meerdere. Om die reden zullen artsen niet meteen preventief gaan screenen met extra onderzoek.” Ingeborg (46) heeft niet alleen vitiligo. Op de volgende pagina lees je haar verhaal Met toestemming van betrokkenen is dit artikel overgenomen uit het Alopecia Magazine. De Wit: “Hun immuunsysteem lijkt beter te werken onder invloed van het vrouwelijk hormoon. Dat is gunstig bij gewone ontstekingen, maar het kan averechts werken bij een auto-immuunziekte. Echter, het gaat hier slechts om aanwijzingen: er bestaan geen harde bewijzen die deze theorie ondersteunen.” Het krijgen van een auto-immuunaandoening is familiair bepaald: artsen kunnen (nog) niet altijd een afwijking in de genen vinden, maar familieleden hebben wel meer kans op het krijgen van een auto-immuunaandoening. Heeft bijvoorbeeld vader of moeder zo’n aandoening, dan bestaat de kans dat een of meerdere van hun kinderen er ook een hebben. Dat hoeft niet per se dezelfde te zijn. Moeder kan bijvoorbeeld alopecia areata hebben, dochter de ziekte van Crohn. Of opa heeft reumatoïde artritis, zijn dochter heeft niets en haar zoontje ontwikkelt psoriasis. Trigger nodig Hoogleraar Suzanne Pasmans was promotor van Jill de Wit: “Daar komt nog iets bij. Al heb je aanleg voor het ontwikkelen van een auto-immuunaandoening, dat wil nog niet zeggen dat deze zich openbaart. Er is dan eerst een trigger nodig om deze ‘aan’ te zetten. Dat kan bijvoorbeeld geestelijke (spannende positieve en/of negatieve gebeurtenis) of lichamelijke (infectie) stress zijn. Daarna ontwikkelen zich de eerste klachten (opnieuw). Onduidelijk is nog altijd wat hierachter zit. “We herkennen het systeem. We weten dat er sprake kan zijn van een familiaire aanleg. Maar welke genen verantwoordelijk zijn? En of die aanleg specifiek is voor bepaalde ziekten? Dat weten we nog niet.” Momenteel worden studies gedaan om genen te identificeren die betrokken zijn bij het ontwikkelen van dit type aandoeningen. De Wit: “Het lijkt er steeds meer op dat deze genen niet zijn betrokken bij één type auto-immuunziekte, maar meer bij de aanleg voor auto-immuunaandoeningen in het algemeen.” Bij patiënten met een erfelijke aanleg komen auto-immuunaandoeningen vaker voor bij meerdere familieleden. “Ook openbaren deze zich vaker op jonge (kinder)leeftijd. Hoe ouder een patiënt is op het moment van het ontwikkelen van een aandoening, des te groter is de kans dat erfelijkheid geen rol speelde. Vermoedelijk spelen andere factoren een rol, zoals een veroudering van het afweersysteem.” Alert zijn Hierop anticiperend geven beiden aan dat artsen steeds alert moeten zijn op 8 Spot light! opleiding tot dermatoloog in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. “Wat een gezond immuunsysteem verder de hele dag doet: het opruimen van overbodige celresten in je lichaam. Daar merk je helemaal niets van.” Verstoord immuunsysteem In tegenstelling tot een goedwerkend immuunsysteem keert ons verdedigingsschild zich bij auto-immuunaandoening juist tegen het eigen lichaam. Terwijl de ziekmakers het lichaam al uit zijn, worden nu de goedwerkende eigen lichaamscellen opgeruimd. Of er ontstaan ontstekingsreacties bij het opruimen van overbodige celresten. Schade aan een of meer organen, aan gewrichten of zenuwen kan het gevolg zijn. Het verstoorde immuunsysteem valt goedwerkende cellen aan, wat bijvoorbeeld kan leiden tot een traag- of snelwerkende schildklier (ziekte van Hashimoto; ziekte van Graves), psoriasis, alopecia areata, reumatoïde artritis, vitiligo, diabetes mellitus type 1, de ziekte van Crohn of multiple sclerose (MS). Het verstoorde immuunsysteem kan ook leiden tot systemische lupus erythematodes (SLE). Dan ontstaat er een ontstekingsreactie bij het opruimen van de celresten. Deze ziekte richt zich niet op één specifiek orgaan. Verspreid door het lichaam kun je verschillende reacties krijgen: variërend van zweertjes in je mond en overgevoeligheid voor zonlicht tot gewrichtsontstekingen tot aandoeningen in het zenuwstelsel. Oorzaken Van jong tot oud, van man tot vrouw: iedereen kan een auto-immuunaandoening krijgen. Maar zoom je verder in, dan zie je dat zo’n aandoening meestal op middelbare leeftijd ontstaat. En dat vrouwen dit vaker krijgen dan mannen. Waarom dit zo is bij vrouwen? AUTOIMMUUNZIEKTEN Wees alert op nóg een aandoening TEKST: ARNOUD KLUITERS FOTOGRAFIE: ERASMUS MC (JILL DE WIT EN SUZANNE PASMANS) EN PRIVÉ-ARCHIEF (INGEBORG) ‘De kans op meerdere aandoeningen is gelukkig klein’ De kans is aanwezig dat mensen met een autoimmuunaandoening nog een andere aandoening ontwikkelen. De meeste artsen zijn hier alert op, maar testen er niet standaard op. Nieuwe klachten kunnen immers ook een heel andere oorzaak hebben. Verstandig is wel om zelf, als patiënt, alert te blijven. Informeer jouw zorgverlener erover, als je bekend bent met een auto-immuunziekte bij jezelf of binnen je familie. Een gezond immuunsysteem slaat de aanvallen van de ongewenste indringers zoveel mogelijk af. Maar wanneer zo’n ziekteverwekker in het lichaam weet door te dringen, kan dit bijvoorbeeld een infectie van de huid veroorzaken. Dat kan leiden tot roodheid van de huid, tot korstvorming op een wondje of in sterkere gevallen tot bijvoorbeeld koorts of een grieperig gevoel. “Zijn de indringers opgeruimd, dan komt de boel tot rust en ga je je weer beter voelen”, zegt Jill de Wit. Zij is arts in In ons dagelijks bestaan hebben we te maken met vele miljarden bacteriën, schimmels, gisten, parasieten en virussen om ons heen. Van een groot deel van deze zogeheten microorganismen hebben we geen last: ze zijn goedaardig en proberen je gezond te houden. Andere zijn minder vriendelijk; ze zijn ziekteverwekkend als ze zich op en in ons lichaam nestelen. Dat dit lang niet altijd lukt, danken we vooral aan ons immuunsysteem (ook het afweersysteem genoemd). Suzanne Pasmans: ʻEr is altijd een trigger nodigʼ Jill de Wit k
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=