8 Spot light! 9 Spot light! Geheime regelaars achter de schermen Je kunt moe zijn, aankomen in gewicht of het steeds koud hebben. Het liefst zou je in je bed willen liggen en slapen. Of andersom: je voelt je mogelijk juist opgejaagd, hebt een snelle hartslag, trillende handen, verliest gewicht of transpireert overmatig. Het zijn enkele symptomen die wijzen op een te trage of juist te snelle schildklier, zegt Max Nieuwdorp (45), internistendocrinoloog in het Amsterdam UMC. Bij een auto-immuunziekte werkt je immuunsysteem (je afweer) niet zoals het hoort. Dat valt dan niet alleen ziekteverwekkers aan, maar ook gezonde delen van je lichaam. In totaal bestaan er ongeveer tachtig soorten auto-immuunaandoeningen, waaronder non-segmentale vitiligo. Van mensen met die vorm van vitiligo is bekend dat zij met name ook te maken kunnen krijgen met bijvoorbeeld een schildklieraandoening, diabetes mellitus (type 1), reumatoïde artritis, glutenallergie (coeliakie), alopecia areata, pernicieuze anemie en/of lichen sclerosus of lichen planus. Een werkende schildklier is belangrijk voor een goedwerkend lichaam. “De schildklier, een vlindervorming orgaan net boven het kuiltje in je hals, bepaalt namelijk in belangrijke mate hoe snel je hersenen, hart, spieren en andere delen van je lichaam werken.” Max Nieuwdorp omschrijft de schildklier als een soort thermostaat van het lichaam, die hormonen aanmaakt die alle lichaamscellen van energie voorzien. “Als door een schildklierprobleem je stofwisseling te snel of te langzaam werkt, dan voel je je niet goed.” Bij te weinig schildklierhormoon kun je je moe voelen, obstipatie hebben en het koud hebben. Bij een overschot voel je je juist opgejaagd en heb je het warm. Een traagwerkende schildklier (Ziekte van Hashimoto) wordt vaak pas na een langere tijd van klachten ontdekt en komt in Nederland voor bij ongeveer 500.000 personen. Een snelwerkende schildklier (Ziekte van Graves) wordt meestal binnen enkele maanden ontdekt. Dit komt vooral door het gewichtsverlies dat ermee gepaard gaat. In ons land hebben ongeveer 170.000 mensen last van deze aandoening. Nieuwdorp vertelt dat het aantal schildklierpatiënten in de westerse wereld sinds zo’n vijftig jaar gestaag groeit. “Maar we TEKST: MARLOES ZUIDGEEST weten niet hoe dit komt. Wel denken we dat het komt omdat artsen sneller op de schildkierfunctie in bloed screenen. Ook kan het te maken hebben met blootstelling aan chemicaliën, zoals weekmakers. Dit zijn chemische stoffen die gebruikt worden om plastic en kunststoffen producten zacht en flexibel te maken, zoals speelgoed.” Bloedtest Met een bloedtest bepaalt een huisarts of er afwijkingen zijn van het schildklierhormoon en verwijst in dat geval door naar een internist. Na het instellen van een goede medicatie komt de patiënt jaarlijks voor een bloedcontrole bij de huisarts. Bij een trage schildklier bestaat de behandeling uit het slikken van pillen met schildklierhormoon van de juiste dosering. Met de arts wordt uitgezocht hoeveel medicatie de patiënt dan nodig heeft. Deze afstemming kan een paar maanden duren. Desondanks is er een groep patiënten die goede bloedwaarden heeft met restklachten. Het vermoeden bestaat dat dit komt omdat een pil niet zo goed het dag-nacht ritme nabootst als je eigen schildklier. Ook wordt vermoed dat er energie gaat naar het immuunsysteem dat eigen lichaamscellen blijft aanvallen. Helaas is er bij trage schildklier vrijwel nooit sprake van genezing, terwijl er bij een snelwerkende schildklier vaak wel kans is op genezing. Nieuwdorp: “We blokkeren bij een snelwerkende schildklier eerst een paar maanden met medicatie de schildklier zodat deze tot rust komt. In deze situatie geeft de schildklier geen hormoon af, maar je hebt dit hormoon wel nodig voor het goed functioneren van je lichaam. Daarom slikt de patiënt in deze fase schildklierhormoon. Na één jaar stop je alle medicatie en is een groot gedeelte van deze patiënten genezen, omdat deze behandeling het immuunsysteem stabiliseert en rustiger maakt.” Trigger Dankzij artsenverslagen uit concentratiekampen weten onderzoekers dat acute stress een snelwerkende schildklier kan veroorzaken. Maar net als bij andere auto-immuunaandoeningen moet iemand wel aanleg hebben (door bepaalde genen); er is een trigger voor nodig om ervoor te zorgen dat de aandoening zich openbaart. “Ook weten we dat de blootstelling aan chemicaliën mogelijk kan leiden tot een schildklierafwijking. Maar of belangrijke levensgebeurtenissen effect hebben op het ontstaan ervan is nooit goed uitgezocht. Evenmin bestaat er een voorspelmodel om te bepalen of je een schildklieraandoening krijgt. Op zich is dat jammer: iemand kan bijvoorbeeld wél anti-schildklierstof- &VITILIGO SCHILDKLIERAFWIJKINGEN Kinderen met vitiligo In Nederland heeft één op de tien volwassenen in Nederland een schildklierafwijking. En van mensen met een schildklierafwijking heeft 7 procent bovendien vitiligo. Al eerder meldde Spotlight! dat het expertisecentrum SNIP (in het Amsterdam UMC) standaard een bloedtest aanbiedt voor kinderen bij wie zojuist vitiligo is gediagnostiseerd. Gezocht wordt onder andere op een verhoogde aanwezigheid van schildklierautoantilichamen, ook wordt de schildklierfunctie gecontroleerd. Als er afwijkende waarden worden gezien zal de dermatoloog verwijzen. Zo nodig wordt dit bloedonderzoek jaarlijks herhaald. Dermatoloog Marcel Bekkenk zei daarbij: “Bij volwassenen zonder klachten zeggen we meestal dat zo’n bloedtest ‘niet nodig’ is. Wel informeren en bespreken we het voorkomen van schildklierproblematiek. Als mensen twijfelen, doen we wel een bloedtest.” Bekkenk is hoogleraar Dermatologie en tevens medisch adviseur van Vitiligo.nl. Verder stuurt de SNIP standaard een brief naar de huisarts dat die erop bedacht moet zijn dat mensen met vitiligo mogelijk nog andere klachten ontwikkelen die kunnen duiden op nog een auto-immuunziekte (co-morbiditeit). “Wat betreft het screenen en informeren in andere ziekenhuizen: we horen van patiënten terug dat informatie daarover behoorlijk wisselt. Ze zijn daar geregeld minder bedacht op co-morbiditeit.” fen (anti-TPO) hebben in het bloed, maar dit betekent niet dat je voor 100 procent kunt zeggen dat die persoon een schildklieraandoening krijgt. Om die reden is het niet aan te raden hierop preventief te testen bij volwassenen.” Als internist-endocrinoloog en hoogleraar Inwendige Geneeskunde aan het Amsterdam UMC doet Nieuwdorp met name onderzoek naar de rol van darmen (specifieker: het darmmicrobioom) in het ontstaan en reguleren van een aandoening, bijvoorbeeld diabetes type 1 en schildklierziekten. Hij bestudeert onder andere poeptransplantaties, dan wordt bij diabetespatiënten de ontlasting van niet-diabeten getransplanteerd. Het idee erachter is dat hierdoor de aandoening minder heftig verloopt en het immuungedreven afbraakproces van k Max Nieuwdorp: ‘Wekelijks of maandelijks je bloed laten testen is absoluut niet nodig’
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=