14 Spot light! 15 Spot light! pleister er al na twee tot drie dagen af, op de acceptorplaats blijft deze een week zitten. “In die periode kunnen de biopten goed in de huid vasthechten.” Na verwijdering van het verband van de donorplek duurt het enige tijd tot de huid daar is hersteld. In de acceptorplek volgt de repigmentatie in de maanden nadat ook daar de beschermende pleister is verwijderd. Dan ook groeien de 1. Minigrafting “Lange tijd pasten we drie varianten toe”, zegt Narayan. “De meest toegepaste methode is minigrafting. Onder lokale verdoving worden met een soort mini-appelboor – de biopteur – tientallen kleine rondjes gepigmenteerde huid weggehaald. Deze zijn 1 of 1,5 millimeter groot. In de vitiligovlek worden daarna ook ronde gaatjes gemaakt, waarin de gepigmenteerde stukjes huid worden geplaatst. Meestal duurt een behandeling ongeveer een tot anderhalf uur, in die tijd kunnen gemiddeld 150 stukjes worden overgeplaatst naar een gebied van zo’n 100 cm2. Hierin komen ze op ongeveer 5 millimeter van elkaar te staan.” Na de ingreep worden zowel de donor- als de acceptorhuid afgedekt met een kleefverband. Op de donorplek kan de TEKST: ARNOUD KLUITERS BEELD: AMSTERDAM UMC EN MELANIE BÉNARD (FOTO NARAYAN) &VITILIGO HUIDTRANSPLANTATIES Huidtransplantaties Van een hormoonzalf tot lichttherapie, er bestaan verschillende methoden om aanmaak van pigment te stimuleren. Huidtransplantaties bijvoorbeeld. Naar een geheel nieuwe aanpak verrichtte Vidhya Narayan (Amsterdam UMC) een deel van haar promotieonderzoek*. Met dermatoloog Albert Wolkerstorfer belicht zij deze nieuwe procedure én andere transplantatiemethodes. k Methodes voor kleine en grotere huidoppervlaktes Een stukje gepigmenteerde huid kan op verschillende manieren worden getransplanteerd. Bij aanpak nummer één wordt de huid rechtstreeks uit een zogeheten donorgebied verwijderd en vervolgens direct en onbewerkt verplaatst naar de voorbehandelde pigmentloze plek (de zogeheten acceptorplek). Dit leidt erna tot repigmentatie. Deze methode heet een weefseltransplantatie (A) en kent verschillende varianten. Aanpak twee is gecompliceerder. Ook hierbij verwijdert de behandelaar een stukje gepigmenteerde huid, waarna de huid zodanig bewerkt wordt dat de huidcellen in een vloeistof worden verdeeld. Dit goedje – ook wel celsuspensie genoemd – wordt op de voorbehandelde acceptorplek gesmeerd, waarna het zich gaat hechten. De Franse dermatoloog Yvon Gaulthier ontwikkelde deze celsuspensiemethode (B), dermatoloog Nanja van Geel paste die toe in het Belgische Gent. Hieronder volgt meer informatie over de verschillende manieren van behandelen. Wat zijn de voor- en nadelen ervan? Alle behandelingen worden poliklinisch gedaan, verspreid over één of meerdere sessies. De heup is meestal de donorplek, vaak onder het oppervlakte van een onderbroek, omdat de aangetaste huid dan zoveel mogelijk bedekt kan blijven. Om de schade aan gezond weefsel te beperken, wordt de donorplek zo klein mogelijk gehouden. * Vidhya Narayan (30 jaar) promoveerde op 23 juni. Het onderzoek naar de Meek-procedure besloeg een deel van haar proefschrift en voerde ze ook uit met arts-onderzoeker Nicoline Post. Vitiligo.nl droeg financieel bij aan Narayans promotie, de vereniging sponsorde een deel van de drukkosten. Narayan met Rosalie Luiten (promotor, midden), Marcel Bekkenk (copromotor, links) en Albert Wolkerstorfer (copromotor, rechts) A. WEEFSELTRANSPLANTATIEMETHODEN pigmenteilandjes langzaam naar elkaar toe. Om het terugkleuren in de geplaatste biopten te stimuleren, wordt soms na de behandeling aanvullend gestart met lichttherapie. Voorwaarden Zeker niet iedereen komt in aanmerking voor minigrafting. Voorwaarde is dat de vitiligo over het gehele lichaam al zeker een jaar onbehandeld stabiel is, zich niet meer uitbreidt. Is dat wel het geval, dan is een transplantatiemethode niet wenselijk. Geeft de dermatoloog uiteindelijk groen licht voor minigrafting bij stabiele vitiligo? Dan vindt er eerst een proeftransplantatie plaats. De specialist neemt vier biopten uit de gepigmenteerde huid en plaatst die in de acceptorhuid. Slaat dit aan, dan kan een afspraak voor de werkelijke transplantatie worden gemaakt. Naar verwachting zullen de biopten na verdere behandeling verder uitgroeien. Nadelen Keerzijde is dat de proefbehandeling niet bij alle mensen aanslaat. De overgeplaatste biopten groeien dan niet uit of worden wit, wat erop kan duiden dat de vitiligo toch niet stabiel is. Ook is het mogelijk dat de kleur van de nieuwe ‘pigmenteilandjes’ niet goed overeenkomt met de omliggende huid. Een derde nadeel kan zijn dat de huid na de transplantatie licht hobbelig wordt. Oorzaak daarvan is de aanwezigheid van enig littekenweefsel rond en onder de biopten, dat kan de stukjes huid lokaal iets omhoogduwen. Hiertegen is niet altijd iets te doen. Bekend is dat dit effect vooral kan optreden na een behandeling in de hals of in het gezicht. Het is daarom erg belangrijk dat de dermatoloog biopten in het donorgebied heel vlak afneemt. Hoe dik die hobbelige huid kan zijn? Dan praat je over niet meer dan ongeveer een kwart millimeter dikte. Uiteindelijk repigmenteert gemiddeld bij bijna de helft van de behandelde mensen meer dan 90 procent van de huid. 2. Blaardaktransplantatie Bij deze methode worden met een zuigapparaatje kleine blaren gecreëerd op een gepigmenteerde huid (donorplek). Hiervan wordt het bovenste gedeelte – het blaardak – afgenomen. Op de witte plek (acceptorplek) worden vervolgens de bovenste huidcellen weggehaald. Volgende stap is het transplanteren van het blaardak naar de vitiligohuid. Doel is vervolgens dat de overgeplaatste pigmentcellen leiden tot repigmentatie in de witte huid. Albert Wolkerstorfer: “In het verleden boden we deze behandeling aan in Amsterdam. Het is een methode die vaak leidt tot een exacte kleurovereenkomst. Bij zes op tien van de behandelde mensen repigmenteert meer dan 90 procent van de behandelde huid. In het Amsterdam UMC zijn we ermee gestopt omdat de methode te tijdrovend is. Bovendien lukt het niet altijd de blaren te trekken.” De blaardakmethode wordt aangeboden bij ZBC Multicare, een kliniek voor dermatologie in Hilversum. 3. Split skin grafting Hierbij wordt een deel van de huid met een soort elektrische ‘kaasschaaf’ (een dermatoom) direct van de donorplek naar de acceptorplek geplaatst. Meestal is dit ter grootte van een handpalm. Van de heup of een bil wordt een rechthoekig dun lapje gepigmenteerde huid afgeschaafd en op de vitiligoplek geplaatst. Die is voorbewerkt, zodat de getransplanteerde huid er makkelijker hecht. Zeven op de tien behandelde mensen bereikt meer dan 90 procent repigmentatie. Ondanks dit vrij hoge percentage biedt het Amsterdam UMC deze procedure niet langer aan. De reden hiervoor is dat er maar kleine gebieden mee behandeld kunnen worden. Er is gekozen voor een gloednieuwe transplantatietechniek, de Meek-methode, die naar verwachting meer voordelen gaat bieden.
RkJQdWJsaXNoZXIy NzkyMjk=